1899 թ. օգոստոսի 24-ին ծնվել է արգենտինացի գրող, էսսեիստ, թարգմանիչ Խորխե Լուիս Բորխեսը, որն հայտնի է իր արկածային և դետեկտիվ ժանրերի ստեղծագործություններով, քաղաքական պահպանողական հայացքներով, ինչպես նաև մի շարք փիլիսոփայական վերլուծություններով։
Այս առթիվ ներկայացնում ենք հայ արձակագիր Աղասի Այվազյանի «Պարականոն դիմասրահ» շարքից Բորխեսին նվիրված հատվածը.
Բորխես
-Ի՞նչ ես պեղել քո ապրած կյանքից ամենից շատ,- հարցրեց Խորխե Լուիս Բորխեսը էդգար Պոյին։
– Հարցականը…- պատասխանեց Պոն և մտավ տաղտուկ աղջամուղջի մեջ։
– Քո բազմաթիվ տառապանքներից, ցավերից և սերերից, անկումներից ու նսեմացումներից ելնելով` ի՞նչ հիմնական հետևության ես հասել,- հարցրեց Բորխեսը Դոստոևսկուն։
-Աստված,- մրմռաց Ֆյոդր Դոստոևսկին։
– Ո՞րն է քո ամենաընդհանուր և վերջնական տպավորությունը մարդկային հասարակությունից,- հարցրեց Սվիֆթին։
– Կեղտ… կեղտ… կեղտ…,- մաղձոտ փնթփնթաց անգլիացին։
– Դու ի՞նչ տեսար երկնքում և երկրի վրա,- հարցն ուղղեց Իբն Խազմիին։
– Հավերժություն…,- կոպերը չբարձրացնելով ասաց արաբ իմաստունը։
– Դու ի՞նչ կասես, հարբեցո՛ղ,- հարցրեց Օմար Խայամին։- Աշխարհը ի՞նչ ձև ունի գինու քո սափորի հատակին։
– Ոչնչի,- ասաց Խայամը։
– Աստծո ու սատանայի արանքում հազարավոր աստիճաններին ոտք դնելուց հետո, ո՞րի վրա կանգ առար,- հարցրեց Տոլստոյին։
– Բարու,- մրթմրթաց Տոլստոյը։
– Իննսուն կոկիկ և ուրախ տարիներիդ մեջ ի՞նչ գտար,- հարցրեց Շոուին։
-Պարադոքս,- ասաց Շոուն։
-Լինելության գերակա իմաստը հայտնաբերեցի՞ր վերջապես,- հարցրեց Կազանովային։
-Պահն է,- ասաց արծվաքիթ իտալացին և աչքով արեց։
Բորխեսը վերցրեց բոլոր եզրակացությունները և իր եզրակացությունը ձևակերպեց։
– Դա ուրիշի կյանքն է,- կշտամբեց Ապդայկը` ժամանակակից ամերիկացին։- Դա ուրիշի փորձն է , ուրիշի մանրամասները, ուրիշի ընդհանրացումները։
– Ես ավելի մեծ ընդհանրացումներ եմ ուզում անել։ Ժամանակ չունեմ այդքան կյանքեր ապրելու։ Ես ևս հավաքում եմ մանրամասներ։ Իմ մանրամասները նրանց ընդհանրացումներն են։ Ինձ թվում է չեն նեղանա…
