Զրույց պարուհի Նարե Մարկոսյանի հետ

VNewsCulture-ի զրուցակիցն է Ալ․ Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բալետային թատերախմբի պարուհի Նարե Մարկոսյանը:

- Նարե, ողջույն: Շնորհակալ եմ այս հանդիպման համար: Ի տարբերություն քո բազմաթիվ խաղընկերների, որոնք բալետում հայտնվել են պատահական, դու գիտակցված ես ընտրել պարի ուղին:

-Այո, շատ ճիշտ ես: Ես ծնվել եմ պարողների ընտանիքում: Հայրս պարահանդեսային պարերի մասնագետ է, մայրս` հայկական ժողովրդական պարերի: Երկու քույր ունեմ, երկուսն էլ հայրիկիս մոտ են պարել: Մեծ քույրս և՛ հայրիկիս մոտ էր հաճախում, և՛ Պարարվեստի ուսումնարան: Քույրիկս պետք է «Մարդուկ ջարդուկ» բալետում Մաշայի «պա-դե-դե»-ն պարեր: Սակայն ինչ-ինչ պատճառներով դա տեղի չունեցավ: Շատ ընկճված, կոտրված տուն եկավ ու ասաց, որ ինքը չի պարելու: Ու ես իմ մտքում որոշեցի, որ ես իր փոխարեն պետք է պարեմ: Հաջորդ օրը ծնողներիս ասացի, որ ուզում եմ հաճախել Պարարվեստի ուսումնարան: Ես այդ ժամանակ ընդամենը 8 տարեկան էի: Հայրս ասաց․ «Նարե՛, վերջնակա՞ն ես որոշել»: Հայրս գիտեր՝ ուր էի գնում, բայց ես ասացի, որ վստահ եմ իմ որոշման մեջ ու պետք է ընդունվեմ: Ուսումնարանում որքան հիասթափություններ լինում էին բալետի հետ կապված, այնքան ավելի շատ էի պարապում: Ու չէի կոտրվում: Վերջապես երրորդ կուրսում ես պարեցի Մաշայի «պա-դե-դե»-ն: Քույրիկիս կանչեցի ետնաբեմ ու ասացի, որ այս ամենն իր համար եմ անում․․․

Վրե՞ժ էր։

-Կարելի է ասել՝ այո, վրեժ էր: Երբ տեսա այն ցավը, որ իմ քույրն ունեցավ, ես ցանկացա, որ ինքը մի փոքր ուրախ լինի: Դա վրեժ էր անարդարության դեմ, քանի որ ես տեսել էի, թե ինչպես է տանջվել, որքան է աշխատել, ու այդքան տանջվելուց հետո ինքը չէր պարելու: Պետք է ես իր փոխարեն ավարտին հասցնեի:

Նարե Մարկոսյան-1

Իսկ հիմա ինչի՞ համար ես բալետ պարում:

-Սկզբում ոչ թե չէի սիրում բալետը, այլ ինձ այդքան էլ հետաքրքիր չէր: Հետո արդեն սիրահարվեցի բալետին, և ուղղակի առանց բալետի չկարողացա պատկերացնել իմ օրը, իմ կյանքը: Բալետում ամեն ինչն եմ սիրում, բայց առավելապես բեմն եմ սիրում, ու գիտեմ, որ բեմն էլ ինձ է սիրում: Մենք իրար շատ ենք սիրում:

Նարե Մարկոսյան-2

«Մարդուկ ջարդուկ» բալետ

Ցանկություն չկա՞ «Մարդուկ ջարդուկ» բալետում Մաշայի «պա-դե-դե»-ն նաև թատրոնում պարել:

-«Մարդուկ ջարդուկ» բալետում ես Արևելյան պարը և Գանգուր գառների (Барашки-кудряшки) պարն եմ պարել: Մաշան իմ ցավն էր՝ մանկությունից եկող, որ պետք է ներկայացնեի: Իհարկե, ցանկություն կա նաև թատրոնում Մաշա պարելու, և այդ ժամանակ վրեժը կատարյալ կլինի: Ինչ վերաբերում է, թե երբ, կարծում եմ՝ ամեն ինչ առջևում է (Ծիծաղում է - Հեղ․):

Նարե Մարկոսյան-3

Դու խոսեցիր անարդարությունների մասին: Հաճա՞խ ես հանդիպում անարդարությունների հենց բալետում:

-Իհարկե հանդիպում եմ, բայց դա ինձ չի կանգնեցնում: Հակառակը՝ ինձ ավելի է ուժեղացնում, և սկսում եմ ավելի շատ աշխատել ու աշխատել:

Բալետային թատերախմբում դժվար է: Բացի ամենօրյա ֆիզիկական ցավից, որ արտիստն ապրում է բեմում կամ փորձերի ժամանակ, կա նաև հոգեբանական ճնշում: Մեկը լավ է պարում, մյուսը լավ թռիչքներ է անում․․․

-Կա նման բան (Ծիծաղում է - Հեղ․): Երբ ես մտնում եմ դահլիճ, ոչ մի բանի մասին չեմ մտածում: Միայն ուզում եմ պարապել ու իմ պարից հաճույք ստանալ, ու այդպես էլ լինում է: Ո՛չ մարդիկ, ո՛չ այդ խոսակցությունները, համեմատություններն ինձ չեն խանգարում կամ օգնում: Ես իմ աշխարհում եմ ապրում ու երազում, և ինձ դուր է գալիս իմ աշխարհում ապրելը:

Նարե Մարկոսյան-4

Իսկ ինչպիսի՞ն է քո աշխարհը:

-Դեղին, միայն դեղին, արևի պես պայծառ: Շատ եմ սիրում դեղին գույնը:

Ինչպե՞ս ես հայտնվել Օպերային թատրոնում:

-Երբ Պարարվեստի ուսումնարանն ավարտեցի, մի քանի օր անց ծնողներս մեկնեցին ԱՄՆ: Եվ ես լրիվ մենակ էի: Այդ ժամանակ իմ դասարանցիներն իրենց ծնողների հետ գալիս էին օպերային թատրոն, որպեսզի տնօրենի հետ խոսեին ու հասկանային՝ կարո՞ղ են պարապել թատրոնում, թե՞ ոչ: Ես վերջում մենակ կանգնած խելոք սպասում էի: Եվ այդ ժամանակ բալետի տեսուչն ինձ ասաց՝ «Եթե սպասում ես, որ գաս, ընդունվես թատրոն, ապա ասեմ քեզ, որ մենք տեղ չունենք»: Ես արդեն պատրաստվում էի դուրս գալ, ուղղակի չգիտեի մուտքը: Ու Արմեն Գրիգորյանը՝ բալետային խմբի նախկին ղեկավարը, իր սենյակի դուռը բացեց, ես հենց դիմացն էի կանգնած, ու ինձ ասաց՝ «Նարե ջան, ո՞ւր ես գնում, նոր ես եկել»: Ինձ ասաց․ «Դու պարապիր, մենք կտեսնենք՝ ոնց կլինի»: Անցավ երեք շաբաթ, և ինձ ընդունեցին օպերային թատրոն: Ինձ համար դա շատ մեծ զարմանք էր, որովհետև այդ տարիներին ուսումնարանն ավարտելուց հետ աղջիկներին մեկ տարի պետք էր գոնե, որ վերապատրաստվեին, ծանոթանային խաղացանկին: Իսկ ինձ միանգամից ընդունեցին, և ես շատ զարմացած էի:

Նարե Մարկոսյան-5

Ըստ քեզ՝ ինչի՞ համար քեզ ընդունեցին:

-Անկեղծ՝ չգիտեմ (Ծիծաղում է - Հեղ․): Ես տվյալներով օժտված չեմ, շատ աշխատասեր եմ, բայց բալետային տվյալներ գրեթե չունեմ: Ես իմ օրինակով կարող եմ ասել, որ բալետում բավական շատ բան կարող է լինել ձեռքբերովի: Ես ինքս ամեն ինչ ձեռք եմ բերել, ինձ լիովին քանդակել եմ բալետի համար, ու դեռ շարունակում եմ քանդակել: Ինձ մոտ ավելի լավ թռիչքներն են ստացվում: Բայց աշխատում եմ, որ բալետի համար պահանջվելիք մնացած բոլոր չափանիշներով էլ չզիջեմ:

Ինչպե՞ս ես մոտենում քո կերպարներին:

-Բավական զգույշ ու մեծ պատասխանատվությամբ: Սկզբում ուսումնասիրում եմ կերպարը, հետո սիրահարվում եմ, հետո սիրում եմ դերը: Կերպարին այնպես եմ վերաբերում, ինչպես մարդուն: Շատ հաճախ ինձ հարցնում են, թե ո՞ր դերն եմ ամենաշատը սիրում: Դա ես նույնացնում եմ այն հարցին, երբ երեխային հարցնում են՝ մամայիդ ես շատ սիրո՞ւմ, թե՞ պապայիդ: Երկուսին էլ հավասար սիրում եմ: Չեմ կարող առանձնացնել որևէ դեր: Ինձ թվում է՝ եթե մեկին առանձնացնեմ, մյուսներն ինձանից կնեղանան: Չեմ կարող ասել՝ ավելի շատ սիրում եմ խաղարկային դերեր, թե լիրիկական, որովհետև երկու կերպարում ես ինձ տեսնում եմ, ու վստահ եմ, որ կկարողանամ լավ պարել:

Նարե Մարկոսյան-6

«Ձգողականություն» բալետ

Խոսեցինք լիրիկական կերպարների մասին: Քեզ մոտ վերջերս պրեմիերա էր: «Ձգողականություն» բալետում դու մարմնավորում էիր Սեդային՝ բավական քնքուշ ու նուրբ կերպարի:

-Սեդայի դերի հետ կապված․․․․ Գիտեք, այդ կերպարն ինձ մտածելու առիթ շատ է տվել: Եվ ես այդ դերի ազդեցության տակ եմ հիմա: Դերի շնորհիվ իմ մեջ հիմա երկու մարդ է ապրում՝ և՛ շատ ուժեղ, և՛ շատ փխրուն: Սեդան ինձ շատ հայ է դարձրել: Լևոն Շանթի «Հին աստվածներ»-ի հիման վրա ստեղծված այդ բալետն ինձ համար ուղղակի շատ հանճարեղ է ստացվել: Նարինեի, Արա Ասատուրյանի, Վաչե Շառաֆյանի, Կարեն Դուրգարյանի համագործակցությունը հիանալի էր:

Դու սպասո՞ւմ էիր, որ այդպես կպարես: Շատերից եմ լսել դրական խոսքեր քո պարի ու կերպարը կերտելու առումով:

-Գիտես ինչքան փորձ ենք արել՝ օր ու գիշեր թատրոնում էինք լինում, որ լավ ներկայանայինք: Հատկապես ներկայացման մեջ իմ խաղընկերոջը՝ Գոռին եմ ուզում շնորհակալություն հայտնել՝ թե՛ իմ, թե՛ իր դերի նկատմամբ հարգանքի համար: Որքան հարկավոր լիներ, այդքան փորձ կանեինք, որքան էլ ուշ լիներ՝ կմնար: Ու միայն նա չէ: Բոլորս շատ մեծ ոգևորությամբ աշխատում էինք:

Հե՞շտ է ստացվել Սեդայի կերպարը:

-Ինձ թվում էր՝ Սեդան հենց ես եմ: Ու դրա համար էլ ինձ շատ հեշտ տրվեց Սեդայի կերպարը, նրա զգացմունքներն ու հոգեվիճակը ճիշտ արտահայտել: Այդ պատմության մեջ բոլորը շատ դժբախտ մարդիկ են․ շատ տխուր էր դա ընկալելը: Մենք շատ հաճախ հրաժարվում ենք սիրուց, երջանկությունից հանուն ինչ-որ գաղափարների, ինչ-որ սկզբունքների:

Այո, շատ հաճախ, բայց արդյոք դա ճի՞շտ է: Մի՞թե այս կյանքում ամենակարևոր բանը չէ անձնական երջանկությունը:

-Չգիտեմ, մտածելու առիթ ինձ տվեցիք այդ հարցով: Բայց, կարծում եմ, եթե երիտասարդ աբեղան ընտրեր Սեդային, նա երջանիկ կլիներ: Թե՛ աբեղան, թե՛ վանահայրը տառապում են, ու դա շատ ցավալի է:

Նարե Մարկոսյան-8

«Սիմֆոնիկ պարեր» բալետ

Երբեմն ցավ կամ ափսոսանք չկա՞, երբ ներկայացման սյուժեն չի ավարտվում այնպես, ինչպես դու ես ցանկանում կամ տեսնում:

-Իհարկե կա, շատ մեծ ցավ կա: Մանավանդ ես իմ յուրաքանչյուր կերպարին իմ սրտին շատ եմ մոտ ընդունում, ինչպես ասացի՝ սիրում եմ մինչև վերջ, ու դրա համար էլ ափսոսանք կա, որ կերպարը դժբախտ է կամ պատմությունը տխուր վերջաբան է ունենում: Երբեմն սիրտս ուզում է իր կողմից ինչ-որ բան ավելացնել, բայց դե գիտեմ, որ դա հնարավոր չէ:

Կա՞ն երազանքի դերեր:

-Ֆրիգիան: Ուսումնարանում եմ պարել, հետո Մոսկվայում մրցույթի ժամանակ Ֆրիգիայի դերով գրավել եմ առաջին հորիզոնականը․ Րաֆֆի Գալստյանի հետ էինք պարում: Երրորդ ակտի ադաջիոն շատ եմ սիրում, ու այդպես սիրահարված սպասում եմ, որ մի օր Ֆրիգիա կպարեմ: Ժիզելն եմ շատ սիրում, անիրական բալետ է ինձ համար: «Դիմակահանդես»-ում Նինայի կերպարն եմ շատ սիրում, բայց Նինան ավելի հասուն կերպար է, ու ես համեստորեն կսպասեմ Նինային: Յուրաքանչյուր դեր այնքան առանձնահատուկ է, ու ամեն մեկն իր աշխարհն ունի:

Նարե Մարկոսյան-9

«Երազ» բալետ

Դու «Երազ» բալետում ես պարում:

-Առաջին անգամ հենց Ժակլին Սարխոշյանն է պարել այդ ներկայացման մեջ: Եվ ինձ համար մեծ պատիվ էր ներկայացնել հենց իր դերը: Երբ ես պարում էի, ներկայացումից հետո բոլորն իրեն մոտեցել ու շնորհավորել են, ու ասել, որ շատ լավ է պարում քո աղջիկը: Այդքան ինձ Ժակլինին են նմանեցրել: Մենք այդ պահին ծիծաղում էին, բայց ես հասկացա, որ նա ինձ երեխայի պես էր ընդունում, դրա համար էլ բեմից այդպես էր ընկալվել: «Երազը» էմոցիոնալ ներկայացում է, շատ բարդ է: Ե՛վ տեխնիկապես ես ծանրաբեռնված, և՛զգացմունքային առումով պետք է ներկայացնես կերպարը։

Նարե Մարկոսյան-11

Ես քո Youtube-յան էջն էի ուսումնասիրում, այնտեղ շատ հետաքրքիր հոլովակներ կան քո փորձերից, մրցույթներից:

-Վերջին մրցույթը, որին մասնակցել եմ, ԱՄՆ-ում անցկացվող «World ballet competition»-նն էր: Այնտեղ մի հետաքրքրական բան եղավ, որով առաջին անգամ ուզում եմ կիսվել: Ընդհանրապես, սա իմ կյանքի առաջին հարցազրույցն է (Ծիծաղում է - Հեղ․): Ես ժամանակակից պարաոճով գրավեցի երրորդ հորիզոնականը: Ի դեպ, պարը մեծ քույրս էր բեմադրել: Երբ պարեցի ու բեմից դուրս եկա, բոլոր մասնակիցները, ուսուցիչներն ու կազմակերպիչներն ինձ էին ծափահարում: Ու ես լրիվ մենակ էի: Դա ինձ համար այնքան կարևոր էր, այնքան հաճելի էր այդ պահը, որ ուրիշ երկրներից բոլոր մասնակիցներն ինձ էին ծափահարում:

Նարե Մարկոսյան-12

Ի՞նչ են քեզ տալիս մրցույթները:

-Շատ մեծ փորձ: Իմ «ուսապարկն» անընդհատ ավելանում է նոր գիտելիքներով: Մրցույթներից ես շատ բան եմ վերցնում, փոքրից մինչև մեծ բոլորից սովորում եմ: Շատ մեծ բավականություն է մրցույթներին մասնակցելը, շատ կարևոր է արտիստի համար:

Նարե Մարկոսյան-13

Դու ընդամենը 22 տարեկան ես: Ինչպե՞ս ես քո ապագան տեսնում թատրոնում:

-Այնպես, ինչպես Աստված կկամենա: Միայն այդպես: Ես չեմ գծում իմ ապագան: Իմ ուղին, ամեն ինչն Աստվածն է արել: Այն, որ ես այսօր այս դահլիճում նստած քեզ հետ զրուցում եմ բալետի մասին, դա Աստծո շնորհիվ է:

Նարե Մարկոսյան-14